Witajcie w naszej dzisiejszej analizie. Spróbujemy przyjrzeć się bliżej historii masażu tajskiego na podstawie materiałów, które zgromadziłyśmy.
Chcemy zrozumieć, jak ta fascynująca sztuka leczenia się kształtowała, jakie są jej korzenie, a wydają się naprawdę złożone.
Rzeczywiście, to nie jest proste zadanie. Odtworzenie takiej pełnej historii jest sporym wyzwaniem, bo niestety niewiele tekstów medycznych z czasów przed XIX wiekiem po prostu przetrwało.
Zniszczenia wojenne, klimat tropikalny, to wszystko zrobiło swoje.
No właśnie. Dlatego chyba źródła sugerują, żeby nie szukać jednej prostej linii rozwoju, prawda?
Lepiej patrzeć na współczesny masaż tajski jak na wynik nałożenia się...
no, co najmniej pięciu różnych warstw historycznych wpływów.
Dokładnie. To chyba lepsze podejście. Możemy spróbować rozłożyć to na czynniki pierwsze. Może zacznijmy od buddyzmu?
Dobry pomysł. Buddyzm Theravada wydaje się kluczowy.
Tak, to jest fundament. Wiele tekstów medycznych w Tajlandii czerpie wprost z buddyjskich nauk o ciele, o chorobie, o leczeniu,
a w samej praktyce masażu to widać w nacisku na etykę, na współczucie.
To słynny meta i też, co bardzo ważne, na uważność masażysty. Uważność na własny oddech, ale i na ciało osoby masowanej.
Mhm. I tu od razu pojawia się postać Jivaki Komarabaki, tego legendarnego lekarza buddy. To chyba więcej niż tylko patron, prawda?
Zdecydowanie. Jego postać jakby osadza całą praktykę w tej buddyjskiej tradycji uzdrawiania, która jest oparta na współczuciu. To mocny symbol.
Jasne.
To przejdźmy może do drugiej warstwy Ayurwady.
Skąd ona się w Tajlandii?
Ayurveda? No cóż, przyszła z Indii. Razem z buddyzmem te wpływy się przenikały. W tajskich źródłach medycznych znajdujemy wyraźne ślady Ayurwedy.
Na przykład koncepcję dosh, czyli tych typów konstytucji ciała, albo idea czterech elementów – ziemi, wody, ognia i powietrza. Ale szczególnie ważna jest koncepcja lom.
Lom to ta energia, element powietrza?
Dokładnie.
Lom, czyli wiatr, energia wiatru. To jest ta siła, która ma ożywiać ciało. I to pochodzi wprost z indyjskiej fizjologii subtelnej. Co ciekawe, ta koncepcja lom bardzo mocno się przyjęła, podczas gdy inne idee ayurwedowskie może nie aż tak. To pokazuje taką, wiesz, selektywną adaptację na gruncie tajskim.
Rozumiem. Wiele osób też kojarzy masaż tajski z takimi pozycjami jakby z jogi?
Słusznie. I to nas prowadzi do trzeciej warstwy, równie ważnej.
Czyli joga.
Tak. A konkretnie system ćwiczeń znany w Tajlandii jako luesidad ton, to znaczy mniej więcej ćwiczenia rozciągające ryszy, czyli mędrców. I ten system jest bardzo bliski hatha-yodze. Miał duży wpływ na pozycje stosowane w masażu. A co jeszcze ciekawsze, te linie energetyczne sen w masażu tajskim…
Tak.
…mają swoje odpowiedniki w kanałach nadi-yogi.
Tak.
Czasem nawet noszą te same nazwy. Ale tu znów widzimy tę selektywność system. Czakry, tak, centralny dla jogi, w tradycyjnym masażu tajskim praktycznie nie istnieje.
To fascynujące, jak elastycznie to wszystko adaptowano. Czwarta warstwa to inne wpływy zewnętrzne, głównie chińskie, tak? Jak one się objawiły?
No cóż, setki lat obecności społeczności chińskich w Siamie, a potem Tajlandii, musiały zostawić ślad.
Tak.
W związku z tym, masaż tajskiego dzisiaj włącza elementy medycyny chińskiej, na przykład zmodyfikowaną refleksologię stóp, techniki akupresji czy nawet masaż brzucha, tuina.
Aha.
Niektórzy badacze sugerują nawet, że podobieństwa między liniami sen a chińskimi meridianami mogą właśnie stąd wynikać, chociaż to jest temat do dyskusji. No i nie można zapominać o innych możliwych wpływach, na przykład chmerskich praktykach magicznych. To wszystko się mieszało.
Dochodzimy do piątej warstwy, która chyba spaja to wszystko.
Rdzenna medycyna tajska.
Zdecydowanie.
Powiedziałbym, że to jest warstwa najbardziej wszechobecna, fundamentalna.
Ona działała jak taki filtr.
Wszystkie te zewnętrzne wpływy przechodziły przez ten filtr
i nabierały unikalnego, tajskiego charakteru.
Współczesny masaż jest po prostu przesiąknięty lokalnymi tradycjami uzdrawiania.
Jakimi na przykład?
No, choćby yam keng, czyli chodzenie po plecach.
Albo tradycyjne techniki nastawiania kości.
Czy bardzo charakterystyczne tok sen.
To jest to rytmiczne opłukiwanie punktów na ciele
takim specjalnym drewnianym młotkiem i klinem.
Tonk sen. Słyszałam o tym.
Czyli te pięć warstw tworzy obraz niezwykłej złożoności.
Źródła podkreślają też, że same praktyki były bardzo różne.
Nie było jednej odgórnej tradycji.
Absolutnie nie.
Trzeba o tym pamiętać.
Różne szkoły.
Różni nauczyciele.
Każdy na swój sposób łączył te warstwy.
Tworzył własny styl.
Był też wyrażny podział.
Na wsiach dominował masaż powiedzmy mniej sformalizowany.
Przekazywany ustnie.
Często przez uzdrowicieli, trochę w typie szamanów.
Mocno osadzony w lokalnych wierzeniach animistycznych.
I często niechętnie dzielony z obcymi.
A na dworze królewskim.
W Ayutthayi i potem w Bangkoku.
Tam było inaczej.
Tak, zdecydowanie inaczej.
Tradycja dworska była bardziej sformalizowana.
Oparta na tekstach pisanych.
I tam widać silniejsze, takie bardziej akademickie wpływy indyjskie, a jurwedyjskie.
Jogiczne.
Najsłynniejszym tego przykładem są artefakty ze świątyni Watpo w Bangkoku.
Te z lat trzydziestych dziewiętnastego wieku.
Dokładnie o te.
Sześćdziesiąt tablic z wyrytymi schematami linii energetycznych, punktów
i do tego posągi pokazujące pozycje jogi i automasażu.
To świadczy o próbie usystematyzowania tej wiedzy przez elitę dworską.
Chociaż trzeba dodać, że większość tych oryginalnych posągów niestety uległa zniszczeniu.
Są teraz rekonstruowane.
Ale co ważne, źródła każą nam podchodzić do tych artefaktów z pewną ostrożnością, prawda?
Ich historyczne znaczenie, bezpośredni związek z praktykami nauczanymi później,
nawet w samym Watpo, jest niejasny.
Wydaje się, że to była wiedza dostępna głównie dla elity.
To jest kluczowe zastrzeżenie.
Nie można traktować tych materiałów z Watpo jako jakiegoś uniwersalnego wzorca dla całego masażu tajskiego tamtych czasów.
To jest raczej taka migawka obraz z konkretnego dworskiego kontekstu.
Bardzo ważna migawka, ale jednak ograniczona.
Rozumiem.
Czyli główny wniosek z tego wszystkiego jest taki, że
no nie istnieje coś takiego jak jedna autentyczna, oryginalna forma masażu tajskiego.
To jest żywa, dynamiczna sztuka.
Wielowarstwowa.
Jej rozwój był zdecentralizowany, zależał od indywidualnych mistrzów, lokalnych zwyczajów.
Dokładnie tak.
I zamiast szukać jakiejś jednej, mitycznej, prawdziwej formy,
może lepiej po prostu docenić tę fascynującą różnorodność.
Ona świadczy o bogatej historii, o żywej kulturze Tajlandii.
To prawda.
I może warto się zastanowić na koniec,
jak taka świadomość tych wszystkich warstw
od duchowości buddyjskiej, przez subtelne koncepcje z ajurwedy i jogi,
aż po te rdzenne techniki jak toksen,
jak to wszystko może wpłynąć na nasz odbiór,
na nasze osobiste doświadczenie masażu tajskiego?
To jest dobre pytanie.
Myślę, że pozwala spojrzeć na to doświadczenie z dużo większą głębionością i szacunkiem dla jego złożoności.