ดี งั้นวันนี้เราจะมาดูเนื้อหาเกี่ยวกับการนวดแผนไทย แต่ไม่ใช่แบบทั่วๆ ไป เราจะโฟกัสไปที่ประวัติศาสตร์เฉพาะ ของสายชิวากะโคมารไป และโรงพยาบาลแพทย์แผนโบราณในเชียงใหม่
เรามีข้อความบ้างที่เล่าว่ามันพัฒนาอย่างไร และยังพูดถึงวัดโพธิ์ที่กรุงเทพฯ ด้วย
ใช่ วัดโพธิ์นี่คลาสสิคจริงๆ
แต่ดูเหมือนว่าจุดสำคัญอยู่ทางเหนือ เราอยากเข้าใจว่าทำไมสไตล์เหนือถึงเกิดขึ้น และทำไมสายการถ่ายทอดนี้ถึงมีความสำคัญ
ลองดูแหล่งข้อมูลกัน
ได้เลย
อย่างวัดโพธิ์ในกรุงเทพฯ เรื่องราวเยอะ อินสคริปชั่นทางการแพทย์ สมบัติล้ำค่า
แต่ข้อมูลบอกว่าคนจำนวนมาก โดยเฉพาะจากตะวันตกที่ต้องการเรียนจริงจัง เขาไปที่อื่น
ที่เชียงใหม่
ใช่เลย
เมืองนี้ตั้งแต่ยุคน 90s กลายเป็นแหล่งรวมโรงเรียนนวดเลย
ครับ เชียงใหม่ตอนนั้นบูมจริงๆ
แต่คุณรู้ไหม เหมือนเห็ดหลังฝน โรงเรียนก็เกิดมาเยอะ
แต่คุณภาพอาจไม่เท่าทุกที่
ข้อมูลบอกว่าแตกต่างกันมาก เกิดจากกระแสท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ที่พาให้โรงเรียนเปิดกันเร็ว
แต่ในทั้งหมดนี้ มีอยู่โรงเรียนเดียวที่โดดเด่นมาช้านาน เป็นที่ยอมรับมากที่สุด
โรงพยาบาลแพทย์แผนโบราณนั่นเอง
Thai Massage School Shivagakomarpaj
ใช่เลย
เบื้องหลังมีคนสำคัญคนหนึ่ง
อาจารย์สินธร ไชยจักร
จากที่อ่านมา ผลการเรียนของท่านน่าประทับใจมาก
ท่านเรียนจบวัดโพธิ์
และยังเป็นนักเรียนยอดเยี่ยมปี 1958
สุดยอดจริงๆ
ก่อนจะกลับเชียงใหม่ในปี 1962 ท่านยังช่วยเปิดหลักสูตรนวดที่วัดโพธิ์ตามคำขอของพระมหากษัตริย์
นี่แหละหัวใจสำคัญ
ตอนกลับเชียงใหม่ ท่านไม่ได้คัดลอกตรงๆ มาจากกรุงเทพฯ
แต่นำมาปรับให้เข้าท้องถิ่น
ใช่ คือไม่ใช้แค่ต้นฉบับเป๊ะๆ
เปล่าเลย
แหล่งข้อมูลพูดถึงสองจุดเปลี่ยนสำคัญ
แรกสุด ท่านชะลอจังหวะการนวดให้ช้าลง เหมาะกับการทำสมาธิยิ่งขึ้น
เพราะว่าที่นั่นเป็นชีวิตที่ผ่อนคลายมากกว่า จึงต้องปรับจังหวะ
น่าสนใจ แล้วจุดที่สอง?
อีกจุดคือเอาความรู้สมุนไพรท้องถิ่นมาใช้
เช่นพอก หรือประคบสมุนไพร
ซึ่งในประเพณีวัดโพธิ์ไม่ได้ใช้
คือเปลี่ยนแปลงอย่างตั้งใจ ไม่ใช่แค่ทำตามต้นฉบับ
ถูกต้อง
การปรับอย่างมีสติ ไม่ใช่แค่คัดลอก เป็นข้อสรุปสำคัญจากข้อมูล
แล้วโรงเรียนเองล่ะ? เพราะเริ่มต้นปี 1962 ก็...
โรงเรียน หรือโรงพยาบาลแพทย์แผนโบราณ
จริงๆ จัดตั้งอย่างเป็นทางการในปี 1973
ตอนแรกมีทุนเล็กๆ และที่นอนผู้ป่วยแค่ 10 เตียง
แค่นั้นจริงเหรอ?
ใช่ แต่ในยุค 90 ชื่อเสียงของโรงเรียนก็พุ่งแรงขึ้นมาก
มีนักเรียนต่างชาตินับร้อยมาเรียนต่อปี
และยังมีคนไทยเรียนแพทย์แผนไทยอยู่อีกเป็นสิบๆ คน
คือไม่ได้สอนแต่คนต่างชาติ
ไม่ใช่เลย
แล้วก็กลายเป็นแบบอย่าง
เป็นส่วนสำคัญของระบบรับรองคุณภาพในประเทศไทย
เข้าใจแล้ว
ดังนั้นอิทธิพลของโรงเรียนไม่ได้วัดแค่ที่จำนวนคนเรียน?
แน่นอน
และนี่คือประเด็นสำคัญ
เพราะศิษย์หลายคนเปิดโรงเรียนใหม่ขึ้นเอง
เข้าใจแล้ว พวกเขาก็เอาเทคนิคไปใช้
ใช่ เอาเทคนิคไปต่อยอด
และนั่นคือสไตล์เหนือที่อาจารย์สินธรปรับมา
แล้วศิษย์ที่มีความเกี่ยวข้องกับโรงเรียนนี้มากมาย ก็เลยถูกรวมเรียก
ว่า “สายชิวากะโคมารไป”
ใช่เลย
แน่นอน
ใช่แล้วสายการถ่ายทอดคำว่า lineage ก็กลับมาเยอะ
ในแหล่งข้อมูลมีบ่อยมาก
เขาเน้นว่าเป็นคำพื้นฐานเลย
ไม่ใช่แค่ชื่อเรียกอย่างเดียว
ไม่ มันคือเครื่องหมายของความแท้จริง
เหมือนตราประทับคุณภาพและการเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งใหญ่กว่า
เป็นประเพณีที่มีชีวิตและมีเรื่องเล่า
จึงสำคัญสำหรับผู้ฝึกจริงๆ
ใช่มาก
และมีมิติที่เป็นเรื่องส่วนตัวด้วยนะ
แหล่งข้อมูลเผยว่าเครือข่ายครูมีความสัมพันธ์แน่นแฟ้น
กับอาจารย์และสายของบรรพบุรุษในการฝึก
แม้หลังจากอาจารย์สิ้นชีวิต
ใช่ แม้หลังจากมรณกรรมของอาจารย์
ตัวอย่างคือการรำลึกถึงอาจารย์สินธรที่เสียชีวิตในปี 2005
ในพิธีไว–ครู (wai khru)
นั่นคือประเพณีแสดงความเคารพครูอาจารย์
เข้าใจ
และสำหรับคนต่างชาติ โดยเฉพาะนักฝึกจากغرب pri, การมีสายสัมพันธ์นี้สำคัญมาก
เพื่อรู้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งของแท้จริง
แม้เมื่อพวกเขาจะใช้วัสดุหรือหนังสือ ประวัติสายนี้ช่วยให้ประเมินความน่าเชื่อถือได้
ดังนั้นเรื่องราวของโรงพยาบาลไม่ใช่แค่เรื่องความสำเร็จของสถาบันเดียว
แต่มันคือบทเรียนว่าประเพณีสามารถพัฒนา ปรับตัว
และสิ่งหนึ่งสามารถกำหนดแนวทางทั้งวงการได้
และสายการถ่ายทอดเป็นเส้นใยที่เชื่อมอดีตกับปัจจุบัน
รับประกันความต่อเนื่องแบบมีชีวิต
เยี่ยมเลย เธอเล่าได้ชัดเอง
มันชี้ว่า tradition ไม่ได้เป็นแค่พิพิธภัณฑ์
แต่มีชีวิตจริงๆ
ใช่ มันมีชีวิต เคลื่อนไหว
จริง
พัฒนาได้
ยอมรับสิ่งใหม่แต่ยังคงแก่น
ส่วนหนึ่งเพราะความสัมพันธ์ระหว่างครูและศิษย์ และการถ่ายทอดอย่างมีจุดหมาย
และนั่นน่าจะเป็นคำถามสุดท้ายที่ทิ้งไว้
ใช่ไหม?
ตอนนี้
ในยุคที่สิ่งดั้งเดิมหลายอย่างกลายเป็นสากล ถูกค้าขายเชิงพาณิชย์
ซึ่งจริงๆ แล้วหลายอย่างก็เป็นแบบนั้น
คำถามคือ แล้วอะไรทำให้สายการถ่ายทอดบางสายอย่างของอาจารย์สินธร
ยังคงความลึก ความแท้ ที่สืบทอดข้ามรุ่นและข้ามวัฒนธรรมได้
อะไรคือตัวตนของความแท้ในวันนี้?
โดยเฉพาะในโลกที่ข้อมูลเข้าถึงง่าย แต่มักไม่เข้าใจรากเหง้า
เป็นคำถามที่สำคัญจริงๆ
อะไรคือองค์ประกอบของความแท้ในวันนี้?
น่าคิดมาก